भाषाशास्त्र विभाग, मुंबई विद्यापीठ, एक समृद्ध अनुभव

निवडक लेख, भाषाBy डॉ. अतुल ठाकुर January 1, 2026

अनेकदा आपण फारशा अपेक्षा न ठेवता काही गोष्टी फक्त आपल्या उद्देश्यपूर्ती करता शिकायला जातो आणि कसलिही कल्पना नसताना आपल्यासमोर निरनिराळ्या…

जीएंच्या कथांमधील (अ)सामान्य माणसे – १

जीए कथा एक आकलन – सांजशकुन- अस्तिस्तोत्र – १

जीएंची शेलॉट…एक विचार

गुंतवळ, एका सिच्युएशनमध्ये अडकलेली माणसे

घर (पिंगळावेळ) – जीए कुलकर्णी

जीएंच्या कथांमधील समाजशास्त्र – १

समाजशास्त्र

भेटू आनंदे – १ – श्री. शरच्चंद्र पटवर्धन

अनेकदा असं पाहिलंय की शैक्षणिक पार्श्वभूमी कुठलीही असु देत, काहींचा पिंड संशोधकाचा असतो. आणि अशी माणसे समाजाभिमुख असली म्हणजे थक्क…

पार्किन्सन्स मित्रमंडळ, एक आकलन – १

स्वमदत गट हा संशोधनाचा विषय घेतला तेव्हा हा विषय अफाट आहे याची थोडी कल्पना आली होती. मात्र या विषयात आजारागणिक…

एका देवमाणसाबद्दल…

एखाद्या कलेच्या प्रेमात पडलेली, कलेला वाहून घेतलेली माणसं नुसतं पाहणं हा देखील मोठ्या आनंदाचा भाग असतो. कारण त्या कलेच्या ध्यासाने,…

एक धावती भेट पार्किन्सन्स मित्रमंडळाबरोबर

आजचा दिवसच वेगळा होता. मुक्तांगणमधुन निघालो होतो. सर्व समुपदेशकांना माझ्या संशोधनाची कल्पना दिली होती. बहुतेकांनी आनंदाने वेळ देण्याचे कबुल केले…

चित्रपट

निवडक लेख

संस्कृत

Inception आणि योगवासिष्ठ

चित्रपट, योग, संस्कृत

योगवासिष्ठाच्या उत्पत्ती प्रकरणातील लवण राजाची गोष्ट वाचली आणि Inception या गाजलेल्या चित्रपटाची आठवण झाली. खरं तर…

मागोवा अभिनवगुप्ताचा…

संस्कृत, साहित्य

प्राचिन भारतात अनेक मान्यवर, आदरणीय विद्वान होऊन गेले. त्यातील काहींचे काम इतके प्रचंड आणि जबरदस्त आहे…

भावस्थिराणि जननान्तरसौहृदानि…

निवडक लेख, संस्कृत

काव्येषु नाटकं रम्यं तत्र रम्या शकुन्तला… असे संस्कृत साहित्यात कविकुलगुरु कालिदासाच्या “अभिज्ञान शाकुंतलम्” ला नावाजले गेले…

संस्कृत साहित्यातील मानसशास्त्र – १ – खलप्रवृत्ती

संस्कृत

संस्कृत साहित्यात सज्जन आणि दुर्जन किंवा खल, दुष्ट प्रवृत्तीची माणसे आणि संत यांचा खूप उहापोह केला…

संस्कृत व्यसनमुक्तीसाठी…!

व्यसनमुक्ती, संस्कृत

मूर्खस्य पञ्च चिन्हानि गर्वो दुर्वचनं तथा। क्रोधश्च दृढवादश्च परवाक्येष्वनादरः॥ या सुभाषितात मूर्खांची पाच लक्षणे सांगितली आहेत.…

वादे वादे जायते तत्त्वबोधः – २

संस्कृत

सेमिनारमध्ये काहीवेळा फार वेगळ्या विषयाची माहिती मिळते. आपल्याला कल्पनादेखील नसते कि असा काही वाद या क्षेत्रात…

मानसशास्त्र

अस्वीकाराचा स्वीकार – डॉ. आनंद नाडकर्णी

मनःस्वास्थ्य

आज पार्किन्सन्स मित्रमंडळाच्या वर्धापनदिनानिमित्त डॉ. आनंद नाडकर्णी यांचे विचार ऐकण्याचा योग आला. त्यांची पुस्तके वाचत असतो.…

भाषाविज्ञान

परखड – डॉ. अविनाश बिनीवाले

निवडक लेख, भाषा

पूर्वसंचित फळाला येतं म्हणजे काय कुणी विचारलं तर मी आजची घटना सांगेन. अन्यथा इतक्या मोठ्या माणसाला…

योग

हठं विना राजयोगो…

योग, संस्कृत

हठं विना राजयोगो राजयोगं विना हठः|न सिध्यति ततो युग्ममानिष्पत्ते समभ्यसेत्|| हठप्रदीपिकेतल्या द्वितीय उपदेशातील शहात्तराव्या श्लोकाचा हा…

साहित्य

संस्कृत साहित्य आणि मानसोपचार, एक शक्यता – भाग १

मनःस्वास्थ्य, संस्कृत, साहित्य

मानसशास्त्राचा विद्यार्थी म्हणून प्राचिन भारतीय उपचारपद्धतींबद्दल उत्सुकता होतीच. पुढे योगाभ्यासाची आवड निर्माण झाली. मग पातंजल योगसूत्र…

माझ्या कथा

भुंगा

माझ्या कथा

आश्रमातून बाहेर पडलेला तो तालवृक्षासारखा उंच तरुण झपझप चालत होता. अंगावरच्या घामेजलेल्या वस्त्रांचं त्याला काहीच भान…

पुस्तकं

छंदांविषयी – अनिल अवचट….एका हिमनगाचं दर्शन

साहित्य

अनिल अवचटांची पुस्तके त्यातील सामाजिक आशयामुळे सुरुवातीपासुनच वेगळी वाटली होती. त्यातुन त्यांची “रिपोर्ताज” प्रकारची शैली आवडुन…

आदरणीय जीए

समाजशास्त्र

चित्रपट

निवडक लेख

संस्कृत

मानसशास्त्र

भाषाविज्ञान

योग

साहित्य

माझ्या कथा

पुस्तकं